Νόαμ Τσόμσκι: "Με δέκα τεχνικές ελέγχουν το μυαλό"

Gregory Amin

Ο Αμερικανός ακαδημαϊκός και στοχαστής, Νόαμ Τσόμσκι, αναλύει τις δέκα τεχνικές για τη χειραγώγηση της κοινής γνώμης. Το κείμενο αποτελεί μέρος μιας συλλογής συνεντεύξεων του Ν.Τσόμσκι, όπου ο κορυφαίος διανοητής διαπιστώνει διεισδυτικές παρατηρήσεις για τους θεσμούς που διαμορφώνουν τη σκέψη του κοινού και οι οποίοι βρίσκονται στην υπηρεσία της ισχύος και του κέρδους.

1. Η τεχνική της διασκέδασης

Πρωταρχικό στοιχείο του κοινωνικού ελέγχου, η τεχνική της διασκέδασης συνίσταται στη στροφή της προσοχής του κοινού από τα σημαντικά προβλήματα και από τις μεταλλαγές που αποφασίστηκαν από τις πολιτικές και οικονομικές ελίτ, με ένα αδιάκοπο καταιγισμό διασκεδαστικών και ασήμαντων λεπτομερειών.

Η τεχνική της διασκέδασης είναι επίσης απαραίτητη για να αποτραπεί το κοινό από το να ενδιαφερθεί για ουσιαστικές πληροφορίες στους τομείς της επιστήμης, της οικονομίας, της Ψυχολογίας, της Νευροβιολογίας και της Κυβερνητικής. «Κρατήστε αποπροσανατολισμένη την προσοχή του κοινού, μακριά από τα αληθινά κοινωνικά προβλήματα, αιχμαλωτισμένη σε θέματα χωρίς καμιά πραγματική σημασία.

2 . Η τεχνική της δημιουργίας προβλημάτων, και στη συνέχεια παροχής των λύσεων

Αυτή η τεχνική ονομάζεται επίσης «πρόβλημα-αντίδραση-λύση». Πρώτα δημιουργείτε ένα πρόβλημα, μια «έκτακτη κατάσταση» για την οποία μπορείτε να προβλέψετε ότι θα προκαλέσει μια συγκεκριμένη αντίδραση του κοινού, ώστε το ίδιο να ζητήσει εκείνα τα μέτρα που εύχεστε να το κάνετε να αποδεχτεί.

Για παράδειγμα: αφήστε να κλιμακωθεί η αστική βία, ή οργανώστε αιματηρές συμπλοκές, ώστε το κοινό να ζητήσει τη λήψη μέτρων ασφαλείας που θα περιορίζουν τις ελευθερίες του.

Ή, ακόμη: δημιουργήστε μια οικονομική κρίση για να κάνετε το κοινό να δεχτεί ως αναγκαίο κακό τον περιορισμό των κοινωνικών δικαιωμάτων και την αποδόμηση των δημοσίων υπηρεσιών.

3. Η τεχνική της υποβάθμισης

Για να κάνει κάποιος αποδεκτό ένα απαράδεκτο μέτρο, αρκεί να το εφαρμόσει σταδιακά κατά «φθίνουσα κλίμακα» για μια διάρκεια 10 ετών. Μ’ αυτόν τον τρόπο επιβλήθηκαν ριζικά νέες κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες (νεοφιλελευθερισμός) στις δεκαετίες του 1980 και 1990.

Μαζική ανεργία, αβεβαιότητα, «ευελιξία», μετακινήσεις, μισθοί που δεν διασφαλίζουν πια ένα αξιοπρεπές εισόδημα• τόσες αλλαγές, που θα είχαν προκαλέσει επανάσταση, αν είχαν εφαρμοστεί αιφνιδίως και βίαια.

4. Η στρατηγική της αναβολής (Σαλαμοποιήση)

Ένας άλλος τρόπος για να γίνει αποδεκτή μια αντιλαϊκή απόφαση είναι να την παρουσιάσετε ως «οδυνηρή αλλά αναγκαία», αποσπώντας την συναίνεση του κοινού στο παρόν, για την εφαρμογή της στο μέλλον. Είναι πάντοτε πιο εύκολο να αποδεχτεί κάποιος αντί μιας άμεσης θυσίας μια μελλοντική. Πρώτα απ’όλα, επειδή η προσπάθεια δεν πρέπει να καταβληθεί άμεσα.

Στη συνέχεια, επειδή το κοινό έχει πάντα την τάση να ελπίζει αφελώς ότι «όλα θα πάνε καλύτερα αύριο» και ότι μπορεί, εντέλει, να αποφύγει τη θυσία που του ζήτησαν. Τέλος, μια τέτοια τεχνική αφήνει στο κοινό ένα κάποιο χρονικό διάστημα, ώστε να συνηθίσει στην ιδέα της αλλαγής, και να την αποδεχτεί μοιρολατρικά, όταν κριθεί ότι έφθασε το πλήρωμα του χρόνου για την τέλεσή της.

5 . Η στρατηγική του να απευθύνεσαι στο κοινό σαν να είναι μωρά παιδιά

Η πλειονότητα των διαφημίσεων που απευθύντονται στο ευρύ κοινό χρησιμοποιούν έναν αφηγηματικό λόγο, επιχειρήματα, πρόσωπα και έναν τόνο ιδιαιτέρως παιδικό, εξουθενωτικά παιδιάστικο, σαν να ήταν ο θεατής ένα πολύ μικρ ό παιδί ή σαν να ήταν διανοητικώς ανάπηρος.

Όσο μεγαλύτερη προσπάθεια καταβάλλεται να εξαπατηθεί ο θεατής, τόσο πιο παιδιάστικος τόνος υιοθετείται από τον διαφημιστή. Γιατί; «Αν [ο διαφημιστής] απευθυνθεί σε κάποιον σαν να ήταν παιδί δώδεκα ετών, τότε είναι πολύ πιθανόν να εισπράξει, εξαιτίας του έμμεσου και υπαινικτικού τόνου, μιαν απάντηση ή μιαν αντίδραση τόσο απογυμνωμένη από κριτική σκέψη, όσο η απάντηση ενός δωδεκάχρονου παιδιού». Απόσπασμα από το «Όπλα με σιγαστήρα για ήσυχους πολέμους».

6 . Η τεχνική του να απευθύνεστε στο συναίσθημα μάλλον παρά στη λογική

Η επίκληση στο συναίσθημα είναι μια κλασική τεχνική για να βραχυκυκλωθεί η ορθολογιστική ανάλυση, επομένως η κριτική αντίληψη των ατόμων. Επιπλέον, η χρησιμοποίηση του φάσματος των αισθημάτων επιτρέπει να ανοίξετε τη θύρα του ασυνείδητου για να εμφυτεύσετε ιδέες, επιθυμίες, φόβους, παρορμήσεις ή συμπεριφορές...

7. Η τεχνική του να κρατάτε το κοινό σε άγνοια και ανοησία

Συνίσταται στο να κάνετε το κοινό να είναι ανίκανο να αντιληφθεί τις τεχνολογίες και τις μεθοδολογίες που χρησιμοποιείτε για την υποδούλωσή του. «Η ποιότητα της εκπαίδευσης που παρέχεται στις κατώτερες κοινωνικές τάξεις πρέπει να είναι πιο φτωχή, ώστε η τάφρος της άγνοιας που χωρίζει τις κατώτερες τάξεις από τις ανώτερες τάξεις να μη γίνεται αντιληπτή από τις κατώτερες». Απόσπασμα από το «Ὀπλα με σιγαστήρα για ήσυχους πολέμους».

8. Η τεχνική του να ενθαρρύνεις το κοινό να αρέσκεται στη μετριότητα

Συνίσταται στο να παρακινείς το κοινό να βρίσκει «cool» ό,τι είναι ανόητο, φτηνιάρικο και ακαλλιέργητο.

9. Η τεχνική του να αντικαθιστάς την εξέγερση με την ενοχή

Συνίσταται στο να κάνεις ένα άτομο να πιστεύει ότι είναι το μόνο υπεύθυνο για την συμφορά του, εξαιτίας της διανοητικής ανεπάρκειάς του, της ανεπάρκειας των ικανοτήτων του ή των προσπαθειών του. Έτσι, αντί να εξεγείρεται εναντίον του οικονομικού συστήματος, απαξιώνει τον ίδιο τον εαυτό του και αυτο-ενοχοποιείται, κατάσταση που περιέχει τα σπέρματα της νευρικής κατάπτωσης, η οποία έχει μεταξύ άλλων και το αποτέλεσμα της αποχής από οποιασδήποτε δράση. Και χωρίς τη δράση, γλιτώνετε την επανάσταση!

10. Η τεχνική του να γνωρίζεις τα άτομα καλύτερα από όσο γνωρίζουν τα ίδια τον εαυτό τους

Στη διάρκεια των τελευταίων πενήντα ετών, οι κατακλυσμιαία πρόοδος της επιστήμης άνοιξε μια ολοένα και πιο βαθειά τάφρο ανάμεσα στις γνώσει του ευρέως κοινού και στις γνώσεις που κατέχουν και χρησιμοποιούν οι ιθύνουσες ελίτ.

Χάρη στη Βιολογία, τη Νευροβιολογία και την εφαρμοσμένη ψυχολογία, το «σύστημα» έφτασε σε μια εξελιγμένη γνώση του ανθρώπινου όντος, και από την άποψη της φυσιολογίας και από την άποψη της ψυχολογίας.

Το σύστημα έφτασε να γνωρίζει τον μέσο άνθρωπο καλύτερα απ’ όσο γνωρίζει ο ίδιος τον εαυτό του. Αυτό σημαίνει ότι στην πλειονότητα των περιπτώσεων, το σύστημα ασκεί έναν πολύ πιο αυξημένο έλεγχο και επιβάλλεται με μια μεγαλύτερη ισχύ επάνω στα άτομα απ’ όσο τα άτομα στον ίδιο τον εαυτό τους.

«Ο καθηγητής Μπλανσάρ γράφει τον επίλογο της ελληνικής τραγωδίας»

  πολιτικη  

blonsar olivie

Ο απερχόμενος επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ Ολιβιέ Μπλανσάρ

Συντάκτης: Μπάμπης Μιχάλης

Στην κορυφαία ανάλυση που γράφτηκε τις τελευταίες ημέρες στον διεθνή Τύπο για τον ρόλο του ΔΝΤ στην ελληνική κρίση, ο Ασόκα Μόντι τσακίζει κυριολεκτικά από την ιστοσελίδα του οικονομικού ινστιτούτου των Βρυξελλών Bruegel τον απερχόμενο επικεφαλής οικονομολόγο του Ταμείου Ολιβιέ Μπλανσάρ.

Ο τελευταίος είχε επιχειρήσει την προηγούμενη εβδομάδα να δώσει απάντηση στην έντονη κριτική που δέχεται. Απαντώντας στους ισχυρισμούς του Μπλανσάρ, ο Μόντι επισημαίνει:

■ Η στρατηγική μείωσης του ελληνικού χρέους σε βιώσιμο επίπεδο δεν στόχευσε στην πρόληψη μετάδοσης της κρίσης χρέους, όπως ισχυρίστηκε ο οικονομολόγος του ΔΝΤ, αλλά στο ξεφόρτωμα των ζημιών των γαλλικών και των γερμανικών τραπεζών από τα ελληνικά ομόλογα. Υιοθετήθηκε, παρ’ ότι το κόστος θα ήταν μικρότερο για όλους αν Γερμανία και Γαλλία χορηγούσαν μεγαλύτερη ρευστότητα στις τράπεζές τους για την κάλυψη των ζημιών. Εφαρμόστηκε, παρ’ ότι το ίδιο το ΔΝΤ -σε έγγραφό του με υπογραφή Μπλανσάρ- προκρίνει αμοιβαία κατανομή του κόστους πρόληψης μετάδοσης της κρίσης στη διεθνή κοινότητα. Είχε, δε, αποτέλεσμα η λιτότητα που απαιτήθηκε από την Ελλάδα να είναι πολύ μεγαλύτερη.

■ Η βαθιά ύφεση της ελληνικής οικονομίας δεν οφειλόταν στη μη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων, όπως ισχυρίστηκε ο Μπλανσάρ, αλλά στη σκληρή λιτότητα που επιβλήθηκε. Ηταν ο Μπλανσάρ αυτός που μιλώντας στο Sky News, τον Απρίλιο του 2013, είχε προειδοποιήσει τις βρετανικές αρχές να μην εμμείνουν στη λιτότητα γιατί «παίζουν με τη φωτιά». Αν όμως για τη Βρετανία η λιτότητα ήταν παιχνίδι με τη φωτιά, για την Ελλάδα που δεν είχε δυνατότητα νομισματικής πολιτικής τι ήταν;

Κατάρρευση του ΑΕΠ

Η Ελλάδα μείωσε από το 2010 κατά 1/3 τις δημόσιες δαπάνες και μετέτρεψε το πρωτογενές έλλειμμά της (12% του ΑΕΠ) σε πλεόνασμα. Το πλήρωσε με κατάρρευση του ΑΕΠ, εκτόξευση του λόγου χρέους/ΑΕΠ. Ακριβώς όπως ανέφερε και το περιβόητο επιστημονικό έγγραφο που τόνιζε ότι εν μέσω κρίσης η λιτότητα επιβραδύνει την ανάπτυξη. Το είχαν συγγράψει οι Ολιβιέ Μπλανσάρ και Ντανιέλ Λι.

■ Το ΔΝΤ δεν έμαθε, όπως ισχυρίζεται ο Μπλανσάρ, συνεχίζει να επαναλαμβάνει τα ίδια λάθη. Η ελληνική οικονομική συρρίκνωση ήταν τόσο βαθιά γιατί η λιτότητα που εφαρμόστηκε ήταν σκληρή. Η κατάρρευση της οικονομικής ανάπτυξης τροφοδότησε συνολική μείωση των τιμών το 2013 και το 2014 κατά 5%. Πρόκειται για τον κύκλο χρέους-αποπληθωρισμού, όπως τον εξήγησε το 1933 ο Ιρβινγκ Φίσερ: Καθώς εξοφλείται περισσότερο χρέος, η ζήτηση για αγαθά και υπηρεσίες συγκρατείται, οι τιμές και οι μισθοί υποχωρούν, αλλά επειδή η αξία των ανεξόφλητων δανείων δεν αλλάζει, το βάρος του χρέους αυξάνεται... Δεν πρόκειται για πυρηνική φυσική, το ίδιο το ΔΝΤ το αναγνωρίζει στις μελέτες του, σημειώνει ο Μόντι.

O Ασόκα Μόντι | 

Ωστόσο, στην τελευταία ανάλυση της βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους το ΔΝΤ επιμένει να αγνοεί αυτή τη λογική, προτείνοντας πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% ύστερα από τρία χρόνια βλέποντας ανάπτυξη και πληθωρισμό. Τα στοιχεία των τελευταίων 5 ετών έδειξαν όμως ότι με τα μέτρα που προτείνει πιο πιθανή είναι μια συρρίκνωση 3-4% ετησίως.

Και όταν η ελληνική οικονομία θα έχει συρρικνωθεί περαιτέρω λόγω του κύκλου του χρέους-αποπληθωρισμού και της επίμονης λιτότητας, το φταίξιμο θα πέσει στα γεγονότα των τελευταίων μηνών, παρ’ ότι ο αποπληθωρισμός εμφανίστηκε πριν από τον ερχομό της σημερινής κυβέρνησης. Οταν στα επόμενα χρόνια η ελληνική οικονομία συρρικνωθεί περαιτέρω, η ευθύνη θα αποδοθεί στην έλλειψη διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων. Τι κι αν οι επιστημονικές μελέτες του ίδιου του ΔΝΤ δείχνουν ότι τα οφέλη από τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις είναι περιορισμένα και χρειάζονται χρόνο για να δουλέψουν, ενώ αντίθετα ο κύκλος του χρέους-αποπληθωρισμού και η λιτότητα επιδρούν αμέσως. Ο Ιρβιν Φίσερ έχει τονίσει ότι σε μια κατάσταση όπως αυτή που βρίσκεται σήμερα η ελληνική οικονομία χρειάζεται το αντίθετο της λιτότητας, η αναζωογόνηση της ανάπτυξης. Περισσότερη λιτότητα (όπως προκρίνεται τώρα) δεν είναι λογική επιλογή.

■ Η διαμόρφωση της οικονομικής πολιτικής περιορίζεται από πολιτικές παρεμβάσεις των πιστωτών, ισχυρίστηκε ο Μπλανσάρ θέλοντας να βγάλει την ουρά του απέξω για μια σειρά από αποφάσεις του. Τους τελευταίους μήνες το ΔΝΤ περπάτησε δίπλα δίπλα με τους Ευρωπαίους πιστωτές απαιτώντας περισσότερη λιτότητα από τους Ελληνες.

Η βιωσιμότητα

Η απόφασή του να δημοσιοποιήσει την ανάλυση βιωσιμότητας του ελληνικού χρέους και την ανάγκη αναδιάρθρωσης ενάντια στη θέληση των Ευρωπαίων είχε να κάνει περισσότερο με τους φόβους των ΗΠΑ και το ενδεχόμενο ένα Grexit να τροφοδοτήσει γεωπολιτική αναταραχή. Οι συνεχείς δηλώσεις και το ταξίδι του Αμερικανού Τζακ Λιου στην Ευρώπη το επιβεβαιώνουν..

Οσον αφορά τους Ελληνες δημιούργησαν τα προβλήματά τους και παγιδεύτηκαν στη συνέχεια σε ένα παιχνίδι εξουσίας όπου η πολιτική αψηφά τα οικονομικά. Η συμφωνία του περασμένου Σαββατοκύριακου αψηφά την οικονομική λογική. Το πιθανότερο είναι ότι οι Ελληνες θα υποφέρουν περισσότερο ενώ οι πιστωτές θα εισπράξουν λιγότερα. Αυτό είναι τελικά η ελληνική τραγωδία.

http://www.efsyn.gr/arthro/o-kathigitis-mplansar-grafei-ton-epilogo-tis-ellinikis-tragodias

Φ. Βώρος, Για το νόημα του όρου Αλήθεια

Φιλοσοφείν περιοδικό

22 ώρες · 

 

Φ. Βώρος,
Για το νόημα του όρου Αλήθεια, σελ. 27
https://skydrive.live.com/redir?resid=D60DF1AF710FC282%21182&authkey=%21AE26arQfMKfrw0E

Στις 19 Μάη 1895 πεθαίνει ο Κουβανός ποιητής και φιλόσοφος επαναστάτης Χοσέ Μαρτί,

Η Μαρία Παπαγιάννη

Παιδιά σηκωθείτε να βγούμε στους δρόμους...

Ζουμπουλια Σαλουστρου

Σαν σήμερα... 19 Μάη 1895
Πεθαίνει ο Κουβανός ποιητής και φιλόσοφος επαναστάτης Χοσέ Μαρτί, ηγέτης του κινήματος της ανεξαρτησίας της Κούβας από τους Ισπανούς αποικιοκράτες, σύμβολο του αγώνα κατά του ιμπεριαλισμού για όλη τη Λατινική Αμερική συνολικά.

Αριστερά και Ανατροπή: Oδοιπορικό στα βήματα του Άρη Βελουχιώτη

Αριστερά και Ανατροπή: Oδοιπορικό στα βήματα του Άρη Βελουχιώτη: στις 6 και 7 Ιουνίου 2015  Εμπρός στο δρόμο που χάραξε ο Άρης Βελουχιώτης.... Αγώνας μέχρι τέλους   Η Εργατική Λέσχη Ν. Σμύρνης...

70 χρόνια πριν, στις 16 Ιουνίου 1945, σε μία από τις πιο δύσβατες περιοχές της Ελλάδας, δίνει τέλος στη ζωή του ο άνθρωπος που σφράγισε όσο λίγοι την Αντίσταση κατά των γερμανών και ιταλών κατακτητών, καταδιωκόμενος από εχθρούς και αποκηρυγμένος από συντρόφους. Το πολεμικό του ψευδώνυμο Άρης Βελουχιώτης, κατά κόσμον Θανάσης Κλάρας, ετών 40, κομμουνιστής.

Ως καπετάνιος του ΕΛΑΣ έγινε ο απόλυτος τρόμος των φασιστών, η τιμή και η περηφάνια του μαχόμενου λαϊκού κόσμου.

Το όνομά του έφτασε στις μέρες μας, τραγούδι και άνεμος, ένας από εκείνους που πηγαίνουν τα πράγματα ως το τέλος.

Η Εργατική Λέσχη Νέας Σμύρνης θέλει να τιμήσει στο πρόσωπό του την «ανώνυμη» δράση των εκατομμυρίων αγωνιστών που διεκδίκησαν μια ζωή στα μέτρα των ανθρώπων.

Προτείνουμε τη διοργάνωση διήμερου οδοιπορικού στα βήματα του Άρη στις 6 και 7 Ιουνίου 2015, με κεντρικό σύνθημα «Άρης Βελουχιώτης, 70 χρόνια ασύλληπτος». Ασύλληπτος από την αστική τάξη, τον «εθνικό κορμό», τις ηγεσίες.

Η ψυχολογία του αδύνατου

  ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ  

Όλοι μας έχουμε νιώσει φόβο. Είναι ένα δυνατό συναίσθημα, το οποίο αντιλαμβανόμαστε σε διάφορες περιπτώσεις από την αρχή μέχρι το τέλος της ζωής μας, για διάφορους λόγους. Από εξελικτικής άποψης, ο φόβος παίζει σημαντικό ρόλο στην επιβίωση του ανθρώπου, καθώς μας βοηθάει να αποφασίσουμε πώς θα χειριστούμε την κατάσταση που μας προξενεί τον φόβο: συγκεκριμένα, εάν είναι προτιμότερο να καταβάλουμε προσπάθεια να καταπολεμήσουμε την κατάσταση, ή να επιχειρήσουμε να ξεφύγουμε από αυτή (fight or flight). Για παράδειγμα, εάν βρεθούμε σε μία ζούγκλα αντιμέτωποι με μία τίγρη, ο φόβος θα δώσει το απαιτούμενο έρεισμα για να αποφασίσουμε αν θα αντιμετωπίσουμε την τίγρη ή αν θα τρέξουμε μακριά. Σε αυτή την περίπτωση, ο φόβος λειτουργεί ως ένστικτο. Είναι ένα κατανοητό και προβλεπόμενο συναίσθημα, το οποίο όλοι πάνω-κάτω ξέρουμε πότε προκύπτει. Αυτό, ωστόσο, δεν ισχύει σε κάθε περίπτωση: μερικές φορές νιώθουμε έναν απροσδιόριστο φόβο, χωρίς να μπορούμε να εξηγήσουμε τι ακριβώς τον προξενεί ή γιατί. Είναι το περίεργο συναίσθημα που νιώθουμε όταν, για παράδειγμα, βλέπουμε την παρακάτω φωτογραφία:

Μία απόπειρα εξήγησης της περίεργης αίσθησης που μας προκαλεί αυτή η φωτογραφία είναι η ‘αφύσικη κοιλάδα’ (the uncanny valley). Η ιδέα της αφύσικης κοιλάδας δημιουργήθηκε από τον καθηγητή ρομποτικής Masahiro Mori, με το όνομα Bukimi no Tani Genshō, το 1970. Η θεωρία του Mori υποστηρίζει ότι κάποιοι νιώθουν αποστροφή όταν ανθρώπινα χαρακτηριστικά μοιάζουν και κινούνται σχεδόν σα φυσικά ανθρώπινα όντα, αλλά όχι ακριβώς. Χαρακτηριστικά παραδείγματα βρίσκονται στον τομέα της ρομποτικήςκαι του 3D computer animation. Η ‘κοιλάδα’ δημιουργείται όταν, σε ένα διάγραμμα του επιπέδου της ψυχολογικής μας άνεσης, υπάρχει μία πτώση καθώς τα αντικείμενα που αντιπροσωπεύει το διάγραμμα κινούνται προς μια φυσική ανθρώπινη ομοιότητα: δηλαδή αυτή η άβολη αίσθηση μεγαλώνει όσο περισσότερο μοιάζουν τα αντικείμενα (π.χ. ένα ανθρωποειδές ρομπότ) με τους φυσικούς ανθρώπους. Άρα ένα παιδικό αρκουδάκι με ανθρώπινη οδοντοστοιχία (έστω και ψεύτικη) προξενεί ένα περίεργο συναίσθημα που μοιάζει με φόβο, επειδή κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατό.

Μία εντύπωση σαν αυτή που προξενεί η αφύσικη κοιλάδα έχει σημειωθεί και από τον Κάρολο Δαρβίνο το 1839, ο οποίος, περιγράφοντας την φρίκη που του προξενούσε το πρόσωπο του τριγωνοκέφαλου φιδιού και της νυχτερίδας βαμπίρ, υπέθεσε ότι ο λόγος που αυτά τα ζώα προκαλούν αποστροφή στον θεατή είναι επειδή τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους είναι σε θέσεις που είναι σχετικά αντίστοιχες με τις θέσεις που έχουν τα χαρακτηριστικά ενός ανθρώπου^[1]

Η υπόθεση της αφύσικης κοιλάδας συνδέεται με την ιδέα του Ernst Jentsch σχετικά με το ‘αδύνατο’, όπως το διατύπωσε στην έκθεσή του ‘Η Ψυχολογία του Αδυνάτου’ και με την μελέτη του Sigmund Freud, ‘Το Αδύνατο’. Η έννοια του ‘αφύσικου’ παρουσιάστηκε πρώτα από τον Jentsch με τον όρο unheimlich [un + heim (= σπίτι) + -lich], που στην προκειμένη περίπτωση σημαίνει κάτι το αφύσικο, άγνωστο ή ασυνήθιστο. Ο Jentsch υποστηρίζει ότι, ανάμεσα στις ψυχικές αβεβαιότητες που προκαλούν αυτό το αφύσικο συναίσθημα, η πιο δυνατή είναι η αμφιβολία εάν ένα φαινομενικά ζωντανό αντικείμενο όντως κινείται, και η αμφιβολία εάν ένα άψυχο αντικείμενο είναι έμψυχο ή όχι –και, κυρίως, όταν αυτή η αμφιβολία εμφανίζεται με τρόπο αδιευκρίνιστο στη συνείδησή μας.

Ο Freud ανέπτυξε περαιτέρω την έννοια του αφύσικου στη σχετική μελέτη του, ορίζοντάς το ως κάτι που είναι ταυτόχρονα οικείο και ξένο, καταλήγοντας στην αίσθηση ότι το εν λόγω αντικείμενο είναι άβολα περίεργο^[2]. Επειδή το αδύνατο αντικείμενο είναι οικείο, αλλά βρίσκεται σε δυσαρμονία με τη συνείδησή μας, δημιουργεί συχνά ένα παράδοξο που προκύπτει όταν ένα αντικείμενο μας ελκύει και μας απωθεί ταυτοχρόνως. Στην περίπτωση της παραπάνω φωτογραφίας, το αρκουδάκι μας ελκύει (ως ένα παιδικό παιχνίδι που έχει σχεδιαστεί για αυτόν ακριβώς το λόγο), αλλά η ανθρώπινη οδοντοστοιχία μας απωθεί, επειδή είναι κάτι το αφύσικο. Σύμφωνα με τον Freud, αυτό το παράδοξο συχνά οδηγεί στην απόλυτη απόρριψη του αντικειμένου, καθώς μας είναι προτιμότερο να το απορρίψουμε παρά να το εκλογικέψουμε.

Έχει υπάρξει αρκετή κριτική πάνω στη θεωρία της αφύσικης κοιλάδας, σχετικά με το αν αποτελεί ένα ενοποιημένο φαινόμενο που επιδέχεται η επιστημονική κοινότητα. Από τα πιο αξιόπιστα είναι το επιχείρημα ότι ο καλός σχεδιασμός ανθρωπόμορφων οντοτήτων (όπως π.χ. ανθρωποειδή ρομπότ) μπορεί να τις απομακρύνει από την κοιλάδα. Συγκεκριμένα, ο σχεδιαστής ρομπότ David Hanson έχει δείξει ότι η κοιλάδα μπορεί να ισοπεδωθεί εάν προστεθούν καρτουνιστικά χαρακτηριστικά στις οντότητες που είχαν προηγουμένως συμπεριληφθεί σε αυτή. Επιπλέον, η αφύσικη κοιλάδα είναι ένα ετερογενές σύνολο φαινομένων: τα φαινόμενα που ανήκουν στην κοιλάδα ποικίλουν, συμπεριλαμβάνουν διαφορετικές αισθήσεις (κυρίως αφή, όραση, ακοή) και έχουν πολλαπλές αιτίες, που συχνά συγκαλύπτουν η μία την άλλη. Επίσης, το πολιτιστικό υπόβαθρο του καθενός μπορεί να έχει σημαντική επιρροή στο πώς αντιλαμβανόμαστε τα ανθρωποειδή ρομπότ, σε σχέση με την κοιλάδα. Τέλος, το φαινόμενο είναι πιθανό να μην αφορά τις νέες γενιές, καθώς τα μέλη τους είναι πολύ πιο εξοικειωμένα με πράγματα όπως ρομπότ, CGI και λοιπά, και άρα μπορεί να επηρεάζονται λιγότερο.

---

^[1] Darwin, C. (1989). The voyage of the Beagle. Hayes Barton Press.

^[2] Freud, S. (2003). The uncanny. Penguin.

____________

http://www.bloggingrooves.gr/Opinion-detail/psyxologia-tou-adynatou/

Die Linke: Η Ελλάδα να δώσει το σύνθημα της μη-υποταγής

  ΠΟΛΙΤΙΚΗ   

Σε περίπτωση νίκης του ΣΥΡΙΖΑ η Ελλάδα δεν θα βρεθεί εκτός ευρωζώνης, τονίζει η αντιπρόεδρος του κόμματος «Die Linke» Ζάρα Βάγκενκνεχτ.

«Εάν η γερμανική κυβέρνηση αφήνει να δημιουργηθεί μια άλλη εντύπωση, τότε ισοδυναμεί με προφανή προσπάθεια να αναμειχθεί στον ελληνικό προεκλογικό αγώνα», είπε σε συνέντευξή της στην Kölner Stadt-Anzeiger, όπως μεταδίδει η Deutsche Welle.

«Η γερμανική κυβέρνηση δεν θέλει να παραδεχθεί ότι με την λανθασμένη πολιτική της έναντι του ευρώ έχει σπαταλήσει τεράστια ποσά».

Η Ζάρα Βάγκενκνεχτ υπενθύμισε ότι το ποσό των 240 δισ. ευρώ που δανείστηκε η Ελλάδα, στην πραγματικότητα δόθηκε κατά 95% στον χρηματοοικονομικό τομέα.

«Οι Έλληνες δεν θα μπορέσουν ποτέ να επιστρέψουν αυτό το ποσό. Αυτήν την σκληρή αλήθεια δεν θέλει να την πει η Μέρκελ στους ψηφοφόρους. Η Ελλάδα χρειάζεται κούρεμα χρέους και η Ευρώπη έναν φόρο στους πολυεκατομμυριούχους», τονίζει η Βάγκενκνεχτ.

Η ίδια ανέφερε ότι την ερχόμενη Κυριακή θέλει να αναδειχθεί ο Αλέξης Τσίπρας νικητής των εκλογών.

«Η Ελλάδα θα μπορούσε να δώσει το σύνθημα και για άλλες χώρες να μην υποτάσσονται στις απαράδεκτες απαιτήσεις της τρόικας για λιτότητα, που έχουν επιτείνει την κρίση».